Người phụ nữ miệt mài đan từng nan tre, góp phần gìn giữ nghề thủ công truyền thống qua từng thế hệ.
Nhiều năm gắn bó với nghề, bà Nguyễn Thị Chiểu, thôn Thành Công đã quen với từng thân tre, cây nứa, quen với cách chọn nan, chẻ nan. Với bà Chiểu, đan lát không chỉ là công việc lúc nông nhàn mà đã trở thành một phần gắn bó với cuộc sống. Những sản phẩm như giỏ, rổ, rá, mẹt, quạt hay các vật dụng gia đình được bà làm để sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày, đồng thời đem bán vào những dịp Tết hoặc khi người dân có nhu cầu. Mỗi sản phẩm hoàn thành là thêm một chút thu nhập, nhưng quan trọng hơn, đó là cách bà gìn giữ nghề truyền thống mà Ông Cha đã truyền lại. Bà Nguyễn Thị Chiểu chia sẻ về quá trình để tạo nên một sản phẩm đan lát: “Để hoàn thiện một sản phẩm thường phải trải qua nhiều bước. Ngay từ khâu chọn nguyên liệu phải cẩn thận, chọn cây tre thẳng, không quá già và không được quá non. Khi mang về nhà không được để các nguyên liệu quá lâu sẽ bị khô, khó chẻ nan và không giữ được độ dẻo. Sau bước chọn nguyên liệu, phải khéo léo chẻ nan để cho mềm, nhẵn, đều để khi đan sẽ không bị kẽ hở, như vậy sản phẩm mới chắc và bền”.
Những sản phẩm đan lát mộc mạc, được tạo nên từ đôi bàn tay khéo léo và sự cần mẫn của người dân địa phương.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của đời sống, các sản phẩm công nghiệp bằng nhựa, kim loại ngày càng đa dạng và tiện lợi, khiến những vật dụng đan lát truyền thống dần ít được sử dụng. Nghề đan lát vì thế cũng đứng trước nguy cơ mai một khi số người am hiểu nghề ngày càng lớn tuổi, trong khi lớp trẻ có nhiều cơ hội lựa chọn việc làm khác. Toàn xã Linh Hồ, hiện chỉ còn gần 10 hộ còn duy trì nghề đan lát, chủ yếu tập trung ở các thôn Bản Tát, Nặm Đăm, Thành Công …và một số thôn có đông đồng bào Tày sinh sống. Dù quy mô còn nhỏ, những hộ gia đình này vẫn đang gìn giữ kỹ thuật đan lát truyền thống. Chị Vương Thị Ngọc Hà, thôn Thành Công chia sẻ: “ Tôi học đan lát từ ông bà, bố mẹ. tôi thấy đây là nghề đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì. Tôi nghĩ nếu người trẻ không tiếp nối thì nghề sẽ dần mai một, nên tôi muốn học và giữ nghề của gia đình, góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình, địa phương mình.”
Để nghề đan lát có thể tồn tại lâu dài, thì đòi hỏi những sản phẩm truyền thống phải được cải tiến về mẫu mã, nâng cao chất lượng hơn. Những chiếc giỏ, chiếc gùi, khay, mẹt… không chỉ có thể sử dụng trong gia đình mà còn có thể trở thành sản phẩm phục vụ khách du lịch, làm quà lưu niệm, góp phần giới thiệu văn hóa Tày xã Linh Hồ đến với du khách gần xa. Đó cũng là hướng đi mà địa phương đang từng bước quan tâm đưa nghề đan lát truyền thống gắn với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa Tày./.
Bài, ảnh: Nguyễn Mai – Phòng VHXH xã Linh Hồ
