Tinh gọn bộ máy, mở rộng không gian phát triển, nâng cao hiệu lực hiệu quả phục vụ nhân dân.
Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị luôn phải được đổi mới, hoàn thiện để phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn. Một bộ máy muốn hoạt động hiệu lực, hiệu quả phải được tổ chức khoa học, rõ chức năng, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; đồng thời phải gần dân, sát dân, lắng nghe Nhân dân và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, giảm tầng nấc trung gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số đang đặt ra ngày càng cấp thiết.
Thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; sáp nhập, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 02 cấp là một bước đổi mới quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ về tổ chức, địa giới hành chính mà còn là một cuộc đổi mới nhằm tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị quốc gia, quản trị địa phương, hướng tới xây dựng chính quyền hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân.
Sắp xếp tinh gọn bộ máy là yêu cầu khách quan trong giai đoạn phát triển mới.
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã đặc biệt quan tâm đến việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; khắc phục tình trạng nhiều đầu mối, nhiều tầng nấc, chức năng nhiệm vụ có nơi còn chồng chéo; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước.
Tinh gọn bộ máy không có nghĩa là làm giảm vai trò quản lý của Nhà nước, càng không phải là đơn thuần cắt giảm cơ học số lượng cơ quan hay con người. Bản chất của tinh gọn là tổ chức lại để bộ máy hoạt động tốt hơn, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; giảm những khâu trung gian không cần thiết; tăng hiệu quả giải quyết công việc; dành nhiều nguồn lực hơn cho phát triển và phục vụ Nhân dân.
Một bộ máy tinh gọn phải đi liền với nâng cao chất lượng. Một cơ quan ít đầu mối nhưng hoạt động trì trệ thì chưa thể coi là tinh gọn, hiệu quả. Vì vậy, cùng với việc sắp xếp tổ chức, cần đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, điều hành; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Mục tiêu cuối cùng là xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, công khai, minh bạch, hoạt động thông suốt, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo quan trọng đối với chất lượng phục vụ.
Sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã tạo không gian phát triển mới
Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã là một chủ trương có ý nghĩa lớn cả về tổ chức bộ máy và định hướng phát triển lâu dài.
Trong thực tế, có những đơn vị hành chính có diện tích, dân số, nguồn lực và điều kiện phát triển chưa tương xứng với yêu cầu quản lý. Việc sắp xếp hợp lý sẽ góp phần khắc phục sự phân tán nguồn lực, tạo điều kiện hình thành không gian phát triển rộng hơn, tăng cường kết nối giữa các địa phương và khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của từng vùng.
Đối với cấp tỉnh, việc sắp xếp có thể tạo ra không gian kinh tế - xã hội rộng hơn, thuận lợi hơn trong quy hoạch tổng thể, phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch và các lĩnh vực khác. Khi nguồn lực được tập trung, việc triển khai những công trình, dự án có quy mô lớn sẽ có điều kiện thuận lợi hơn.
Đối với cấp xã, việc sắp xếp nhằm hình thành các đơn vị có quy mô phù hợp hơn, có điều kiện tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực quản lý và tổ chức cung cấp dịch vụ công.
Điều quan trọng cần nhận thức rõ là sáp nhập đơn vị hành chính không làm mất đi truyền thống lịch sử, văn hóa, tình cảm quê hương của mỗi vùng đất và mỗi cộng đồng dân cư. Những giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục, tập quán tốt đẹp vẫn được gìn giữ, phát huy và trở thành nền tảng để xây dựng cộng đồng đoàn kết trong đơn vị hành chính mới.
Sự thay đổi về địa giới và tên gọi hành chính cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với mục tiêu phát triển lâu dài. Điều quan trọng nhất không phải là địa giới rộng hay hẹp, tên gọi cũ hay mới, mà là sau sắp xếp địa phương có phát triển tốt hơn hay không, người dân có được phục vụ tốt hơn hay không, nguồn lực có được sử dụng hiệu quả hơn hay không.
Tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; bước đổi mới quan trọng.
Việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 02 cấp hướng tới một mục tiêu quan trọng là giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động, tăng phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Trong mô hình mới, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp được phân định rõ hơn. Những công việc thuộc thẩm quyền của cấp nào thì cấp đó chủ động quyết định và chịu trách nhiệm, hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc phải xin ý kiến qua nhiều tầng nấc.
Khi cấp cơ sở được trao quyền phù hợp và đi kèm với nguồn lực, điều kiện thực hiện, chính quyền sẽ có khả năng phản ứng nhanh hơn trước những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Người dân khi có nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính cũng có điều kiện tiếp cận chính quyền thuận lợi hơn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại và chi phí xã hội.
Tuy nhiên, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Trao quyền không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Cấp nào được giao nhiệm vụ thì phải thực hiện đúng thẩm quyền, đúng quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.
Đây là yêu cầu rất quan trọng nhằm xây dựng nền hành chính rõ quyền, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, khắc phục tình trạng công việc bị kéo dài hoặc chuyển qua nhiều cơ quan.
Những lợi ích thiết thực đối với người dân.
Mọi chủ trương về tổ chức bộ máy cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu phục vụ Nhân dân.
Khi bộ máy được tinh gọn, người dân kỳ vọng trước hết vào việc giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn, thuận lợi hơn và minh bạch hơn.
Các cơ quan nhà nước sẽ có điều kiện tập trung nguồn lực để nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công trong những lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, an sinh xã hội, văn hóa, giao thông, đất đai, xây dựng, bảo đảm an ninh trật tự và các dịch vụ thiết yếu khác.
Việc sắp xếp cũng tạo điều kiện để nguồn lực được tập trung thay vì phân tán. Những khoản chi cho bộ máy, trụ sở, cơ sở vật chất và hoạt động hành chính có thể được cơ cấu lại hợp lý hơn, từ đó dành thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Đặc biệt, khi chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả hơn, người dân sẽ có thêm cơ hội tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển địa phương. Ý kiến, kiến nghị chính đáng của Nhân dân cần được tiếp nhận, giải quyết kịp thời và công khai.
Một chính quyền tốt không chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản ban hành mà quan trọng hơn là người dân có hài lòng hay không, công việc có được giải quyết hay không, đời sống của Nhân dân có được nâng lên hay không.
Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, một trong những yêu cầu quan trọng là bảo đảm hoạt động của các cơ quan nhà nước không bị gián đoạn, không để công việc của người dân và doanh nghiệp bị đình trệ.
Các thủ tục liên quan đến giấy tờ, hồ sơ, đất đai, hộ tịch, bảo hiểm, chính sách xã hội, giáo dục, y tế và các lĩnh vực khác phải được hướng dẫn cụ thể, tạo thuận lợi cho người dân.
Việc thay đổi đơn vị hành chính cần được thông tin công khai, minh bạch, dễ hiểu để người dân biết mình cần làm gì, thực hiện ở đâu và thực hiện như thế nào.
Đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động chịu tác động của quá trình sắp xếp, việc bố trí, sử dụng, điều động, đào tạo, bồi dưỡng hoặc thực hiện các chế độ, chính sách phải được tiến hành theo đúng quy định, bảo đảm công bằng, khách quan, công khai và phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ.
Mục tiêu là tạo sự ổn định trong quá trình chuyển đổi, bảo đảm bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định, không ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.
Sắp xếp bộ máy gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Tinh gọn bộ máy sẽ không đạt được hiệu quả cao nếu phương thức làm việc vẫn giữ nguyên như trước.
Do đó, quá trình sắp xếp phải gắn chặt với cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Các cơ quan, đơn vị cần tăng cường sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử, hồ sơ điện tử, dịch vụ công trực tuyến; hạn chế giấy tờ không cần thiết; giảm thời gian xử lý công việc; từng bước hình thành môi trường làm việc hiện đại.
Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng cần thay đổi tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”, từ chờ người dân đến giải quyết sang chủ động hướng dẫn, hỗ trợ người dân; từ xử lý thủ công sang ứng dụng công nghệ; từ giải quyết công việc theo thói quen sang giải quyết dựa trên quy trình, dữ liệu và kết quả.
Đây cũng là cơ hội để mỗi cán bộ tự nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng công nghệ, kỹ năng giao tiếp hành chính và tinh thần trách nhiệm.
Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, Đảng viên.
Trong quá trình triển khai chủ trương lớn này, cán bộ, đảng viên phải là lực lượng đi đầu trong nhận thức và hành động.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần chủ động nghiên cứu các chủ trương, nghị quyết, quy định của Đảng và Nhà nước; hiểu đúng bản chất, mục tiêu và ý nghĩa của việc sắp xếp để tuyên truyền, giải thích cho Nhân dân một cách chính xác, khách quan.
Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu chấp hành sự phân công, bố trí tổ chức; không vì lợi ích cá nhân mà có biểu hiện so bì, né tránh, thiếu trách nhiệm hoặc gây khó khăn cho quá trình sắp xếp.
Đặc biệt, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải phát huy vai trò nêu gương, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh; bảo đảm công việc được thực hiện liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý.
Người dân cần hiểu đúng, đồng thuận và chung sức thực hiện.
Để một chủ trương lớn được triển khai thành công, bên cạnh sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, sự tổ chức thực hiện của Nhà nước, rất cần sự đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân.
Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu thông tin từ các nguồn chính thống; không chia sẻ, phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng; không để những thông tin sai lệch, xuyên tạc ảnh hưởng đến tâm lý và sự đoàn kết trong cộng đồng.
Khi có những vấn đề chưa rõ, người dân cần mạnh dạn hỏi cơ quan có thẩm quyền, cán bộ phụ trách hoặc chính quyền địa phương để được giải thích, hướng dẫn.
Sự đồng thuận không có nghĩa là mọi người không được đóng góp ý kiến. Ngược lại, các ý kiến chính đáng, những khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện cần được phản ánh để cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, điều chỉnh phù hợp.
Đồng thuận là cùng hướng đến mục tiêu chung; đoàn kết là cùng nhau vượt qua khó khăn; trách nhiệm là cùng chung tay xây dựng địa phương và đất nước.
Nhận thức đúng về những khó khăn trong quá trình sắp xếp.
Bất kỳ sự thay đổi lớn nào về tổ chức cũng có thể phát sinh những khó khăn nhất định.
Việc sắp xếp đơn vị hành chính có thể tác động đến tâm lý của cán bộ, công chức, viên chức và người dân; có thể phát sinh những vấn đề liên quan đến trụ sở, cơ sở vật chất, hồ sơ, giấy tờ, địa chỉ hành chính, tổ chức nhân sự và phương thức hoạt động.
Đây là những vấn đề cần được nhận diện và giải quyết từng bước.
Điều quan trọng là không nên nhìn nhận những khó khăn trong giai đoạn chuyển tiếp như một lý do để phủ nhận mục tiêu lâu dài của chủ trương. Thay vào đó, cần bình tĩnh, chủ động, trách nhiệm và linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.
Những vấn đề phát sinh cần được tổng hợp, phân loại, giải quyết theo đúng thẩm quyền; những nội dung vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ.
Đấu tranh với thông tin sai lệch, xuyên tạc
Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính nhận được sự quan tâm lớn của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Đây cũng là vấn đề dễ bị lợi dụng để phát tán thông tin không chính xác.
Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần có ý thức kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ trên mạng xã hội.
Không tin theo những thông tin thiếu căn cứ; không bình luận, chia sẻ nội dung xuyên tạc chủ trương của Đảng và Nhà nước; không để những thông tin chưa được kiểm chứng gây hoang mang, chia rẽ hoặc làm ảnh hưởng đến sự ổn định của địa phương.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần trở thành một tuyên truyền viên tích cực, góp phần lan tỏa những thông tin chính xác, tích cực và có trách nhiệm.
Quan tâm đến cơ sở, vùng đồng bào dân tọc và những địa bàn khó khăn
Việc tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp cần đặc biệt quan tâm đến những địa bàn rộng, dân cư phân tán, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn.
Tinh gọn bộ máy không được làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân.
Ngược lại, cần tận dụng quá trình sắp xếp để nâng cao chất lượng phục vụ ở cơ sở, đầu tư hạ tầng, giao thông, công nghệ thông tin và các thiết chế thiết yếu; tạo điều kiện để người dân ở mọi vùng miền đều có thể tiếp cận chính quyền một cách thuận lợi.
Đối với những nơi người dân còn khó khăn trong tiếp cận công nghệ số, cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp, tránh để chuyển đổi số trở thành rào cản đối với người dân.
Đối với các cơ quan, đơn vị trường học
Trong các cơ quan, đơn vị, trường học, việc tuyên truyền về chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy cần được thực hiện thường xuyên, phù hợp với từng đối tượng.
Cán bộ, giáo viên, viên chức cần chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao; chấp hành sự phân công, điều động, bố trí của tổ chức; đồng thời giữ vững tinh thần đoàn kết nội bộ.
Đối với các nhà trường, cần tiếp tục duy trì hoạt động dạy và học ổn định, không để những thay đổi về tổ chức hành chính ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
Cán bộ, giáo viên cần tích cực tuyên truyền, vận động phụ huynh và Nhân dân hiểu đúng về chủ trương; đồng thời giáo dục học sinh về tinh thần đoàn kết, ý thức công dân, tình yêu quê hương, đất nước và trách nhiệm xây dựng cộng đồng.
Quyết tâm xây dựng bộ máy tinh gọn - hiệu quả.
Mục tiêu của việc sắp xếp không dừng lại ở việc giảm số lượng đầu mối. Kết quả quan trọng nhất phải là xây dựng được một bộ máy tinh gọn hơn nhưng mạnh hơn; ít tầng nấc hơn nhưng hiệu quả hơn; gần dân hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Khi bộ máy vận hành thông suốt, nguồn lực được tập trung, trách nhiệm được xác định rõ, công nghệ được ứng dụng mạnh mẽ và người dân được đặt ở vị trí trung tâm, chúng ta sẽ tạo được nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ gìn bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống Nhân dân.
Phát huy sức mạnh đại đoàn kết; tạo động lực phát triển trong giai đoạn mới
Mọi sự thay đổi lớn đều cần có thời gian để ổn định. Điều quyết định thành công không chỉ nằm ở phương án tổ chức mà còn phụ thuộc rất lớn vào tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và đồng thuận của cả hệ thống chính trị và Nhân dân.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần xác định rõ trách nhiệm của mình; mỗi cơ quan, đơn vị cần chủ động thích ứng; mỗi người dân cần đồng hành với chính quyền.
Chúng ta cần nhìn nhận việc sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ là sự thay đổi về địa giới mà là cơ hội để mở rộng không gian phát triển, cơ hội để đổi mới phương thức quản trị và cơ hội để xây dựng chính quyền phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp là chủ trương lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước và tạo động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đây là quá trình có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức, cán bộ và Nhân dân. Vì vậy, quá trình thực hiện cần được tiến hành khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch, đúng quy định; bảo đảm tính liên tục của hoạt động quản lý nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
Mỗi cán bộ, đảng viên hãy phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu; mỗi cơ quan, đơn vị hãy nâng cao trách nhiệm; mỗi người dân hãy chủ động tìm hiểu, đồng thuận và tích cực tham gia.
Tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, ủng hộ của Nhân dân, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp sẽ đạt được những kết quả tích cực.
Qua đó góp phần xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại; chính quyền gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ, tạo không gian phát triển mới, động lực mới và sức mạnh mới để xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, phồn vinh và hạnh phúc.
Tác giả: Nguyễn Thị Hà
Trường Tiểu học Linh Hồ, xã Linh Hồ, tỉnh Tuyên Quang
